Rubriek: Bakkers Boekenkast

| In deze boekenrubriek legt WaardenMaker Martin Bakker ons zijn leestips voor. Inspirerende kost om tot je te nemen, te laten bezinken en over na te denken.

3. Hoe komen we uit deze crisis?

Hoe komen we uit deze crisis? Dat is de vraag die Ramsey Nasr, een van Nederlands meest veelzijdige kunstenaars, zichzelf stelt.

 

De pandemie legt volgens Nasr bloot wat we lange tijd niet wilden zien: het politieke en economische systeem heeft de fundamenten van onze samenleving aangetast.

 

In een persoonlijk en tegelijk rationeel betoog ontleedt Nasr de corona- en klimaatcrisis als twee rampen die wezenlijk met elkaar verbonden zijn. Stap voor stap bevraagt hij onze hele westerse manier van leven. Aan de hand van kunstenaars als Boccaccio, Rilke en Van Gogh houdt Nasr een pleidooi om onze plek op aarde en ons idee van geluk radicaal te herzien, niet als zweverig ideaal, maar puur uit lijfsbehoud. 
De fundamenten is daarmee naast een indringende hartenkreet een politieke oproep tot opstand.

 

Tegenover de chaos van deze tijd plaatst Nasr een urgent maar hoopvol geluid voor een land en wereld in crisis.

 

Ramsey Nasr (1974) is een Nederlandse dichter, schrijver, essayist, acteur, regisseur, librettist en vertaler van deels Palestijnse komaf. Hij was de tweede stadsdichter van Antwerpen en was van januari 2009 tot januari 2013 Dichter des Vaderlands van Nederland.

 

2. Verder kijken dan onze eigen generatie lang is

 

Volgens de cultuurhistoricus ligt onder alle grote problemen waar de wereld mee worstelt, één kraakheldere oorzaak: we denken alleen aan de korte termijn. In zijn filosofieboek neemt Krznaric de geschiedenis van dit kortetermijndenken onder de loep en schetst hij hoe we verder kunnen kijken dan onze eigen generatie lang is. Krznaric – medeoprichter van en docent aan de School of Life in Londen – beschrijft een nieuwe manier om in de tijd te staan, zodat we uiteindelijk een goede voorouder kunnen zijn voor de kinderen van onze kleinkinderen.

‘We behandelen de toekomst als een stortplaats van ecologische schade en technologische risico’s’  – Krznaric in de Volkskrant

Een fragment
Op latere leeftijd vatte Salk zijn levensfilosofie samen met de vraag: ‘Zijn wij goede voorouders?’
Hij was van mening dat wij de vele rijkdommen die ons zijn nagelaten moeten doorgeven aan onze nakomelingen. Om dat te bewerkstelligen – en om het hoofd te bieden aan wereldwijde crises als de verwoesting van de natuur door de mens en de dreiging van een kernoorlog – moest ons tijdsperspectief naar zijn volle overtuiging radicaal verschuiven naar een standpunt dat veel meer gericht was op langetermijndenken en op de gevolgen van ons handelen die tot voorbij ons eigen leven reiken. In plaats van te denken in termen van seconden, dagen en maanden, zou onze tijdshorizon decennia, eeuwen en millennia moeten omvatten. Alleen dan zouden we de toekomstige generaties echt kunnen respecteren en eren.

 

‘We zien de toekomst als een wereld die we kunnen koloniseren, en dat gaat ten koste van toekomstige levens’  – Krznaric in Het Financieele Dagblad 

1. ‘Bewilderment’ of gewoon wild doen?

Drie ondertussen zeer wijze, oude mannen – een is 101 jaar en twee in de 90 – houden zich hun hele leven bezig met natuur. De eerste is James Lovelock (1919), bedenker van de Gaia-theorie over de aarde als levend organisme. De tweede is de filmer en bioloog David Attenborough (1926), die ons al een leven lang verrijkt met zijn prachtige stemgeluid en evenzo prachtige natuurfilms. En de laatste is een voor velen minder bekende persoonlijkheid, de wetenschapper Edward Wilson (1929). Hij is vooral bekend als onderzoeker van mierenkolonies, als schrijver, maar ook vanwege zijn inzet voor natuurbehoud.

 

Inspiratie nodig deze dagen? Snuffel eens rond op internet naar het werk en het denken van deze mannen.

 

Recent hebben David Attenborough en Edward Wilson ieder een boek uitgebracht. Wilson beschreef onder de titel ‘De Halve Aarde’ hoe hij denkt dat de teruggang van de biodiversiteit aangepakt kan en moet worden. De titel van zijn boek doet je al vermoeden wat hij voorstelt: de verwildering of ‘bewilderment’ van de halve planeet. Een interessante gedachte, omdat je dat voor elkaar zou kunnen krijgen door het niet als scheiding te zien: wij hier en de rest van de andere soorten daar verspreid over de andere helft. Je gaat het door elkaar heen verweven. Een bijkomend voordeel van verwilderen, is natuurlijk minder kans op het overspringen van virussen of bacteriën van andere soorten naar de mens. Meteen uitvoeren die verwildering, denken wij dan meteen. Dat betekent wel iets meer gevoelde dreiging met wolven op de Veluwe of minder aangeharkte parken waar niet gemaaid of gesnoeid gaat worden. Minder steen en meer vergroening. Interessante richting lijkt ons.