Mengfabriek centraal in openbare werksessie

Rollenspel over financiering energietransitie

| Hoe financier je de energietransitie in gebouwen met een onzekere toekomst? Daarover was op 6|2 – in de Week van de Circulaire Economie – een openbare werksessie bij De WaardenMakers. De Mengfabriek, onze thuisbasis, was de casus. Onder de noemer ‘De Mengfabriek geeft Energie’ is een plan in ontwikkeling voor energieopslag in een zoutbatterij, waarvoor de silo’s op het terrein worden ingezet. Architect Ton Dietvorst gaf met zijn presentatie de aftrap van een waardevolle bijeenkomst.

 

Ton Dietvorst van Buro Kade heeft zich de afgelopen jaren gespecialiseerd in het verduurzamen van de gebouwde omgeving, met name op het gebied van energieverbruik en het beperken daarvan. In het project ‘De Mengfabriek geeft Energie’ dat wordt gesubsidieerd door “Brabant geeft energie” onderzoekt hij samen met partners of en hoe de warmte kan worden opgeslagen in de zomer en vastgehouden in de daaropvolgende seizoenen, zodat deze in de winter het gebouw kan verwarmen. “Belangrijk is dat we de ingrepen in het bestaande gebouw ten aanzien van de isolatie beperken, met daarbij een comfortabel gebouw als uitgangspunt, zodat de rauwe kwaliteit van het gebouw behouden blijft.”

 

Monument
De Mengfabriek is een monument, wat betekent dat er niet zomaar aan de buitenkant mag worden verbouwd. “We willen daarom het gebouw alleen op hele specifieke plekken isoleren, waardoor we de rest volledig in zijn waarde kunnen laten”, zei Dietvorst. Hij legde ook uit hoe de warmtebatterij – die is ontwikkeld door TNO, en een grote rol speelt in het onderzoek  –  werkt. “Het zout wordt in de zomer gedroogd door daar warmte in te stoppen. Dit droge zout wordt in de winter weer vermengd met water, waarbij grote hoeveelheden warmte vrijkomt.” Zoveel, dat er maar één silo nodig is om de hele Mengfabriek van warmte te voorzien, en dat terwijl er in totaal 34 silo’s staan. Om die in te zetten, zijn afnemers nodig. Dietvorst: “In het onderzoek bekijken we hoe we dit plan verder kunnen opschalen.”

 

Financieren
Het inrichten van de silo’s op de Tramkade met warmtebatterijen en de isolatie van de Mengfabriek brengt wel de benodigde kosten met zich mee. De grote vraag is: wie gaat het financieren? Zeker op een plek met een tijdelijke functie. Welke partijen zijn erbij betrokken en willen zij wel financieren als een project zo veel risico’s met zich meebrengt? Die vraag stelde Sander Holm van Alba Concepts, eveneens ‘bewoner’ van de Mengfabriek. “Er wordt nog nergens een soortgelijk project uitgevoerd met zoutbatterijen als energiebron.”

 

Rollenspel
In een rollenspel brainstormden vier teams over de financiering van het project. De groepen werden onderverdeeld in potentiële financiers: eigenaar, huurders, investeerders en leveranciers. Vanuit die rollen probeerde elk team antwoord te geven op de vragen: Wat zou voor ons een reden zijn om te investeren? En: Onder welke voorwaarden zouden wij dat dan doen? Eigen belangen spelen een grote rol bij de beantwoording van deze vragen. Niet alle partijen willen namelijk investeren om dezelfde reden.

 

Mee investeren
De groep investeerders kwamen al snel met het idee om de Bosschenaren de mogelijkheid te geven om mee te investeren. “De Mengfabriek is immers een monument binnen de gemeente en daarom mede eigendom van de inwoners.” Een crowdfunding werd als optie aangedragen. “Maar de vraag is of we de gemeenschap dan wel het risico willen laten dragen.” Ook was de vraag of de financiering een techniekfinanciering werd – waarbij bedrijven medezeggenschap krijgen over de techniek – of dat het echt een casefinanciering zou worden, dus de financiering die puur voor het gebouw nodig is. Een ander inzicht dat naar voren kwam tijdens de sessie is de tijdsduur van het project tegenover het contract van de huurders van het pand. “Het is noodzakelijk dat het project zelf een langere levensduur krijgt dan de 5 jaar die ons als huurder resteert.”

 

Direct goed doen
Ook de groep eigenaren bleken sterk belang te hebben bij het investeren in het pand. “Het huurcontract loopt nog tot 2025 en in 2023 moet een niet monumentale woning dat verkocht wordt voldoen aan label C.” Monumentale panden zijn een uitzondering daarop. Toch is het voor huidige en toekomstige eigenaren van groot belang dat zij tegen die tijd een comfortabele woning hebben. “En waarom het dan niet direct goed doen”, werd er gezegd. “De gemeente streeft immers naar een duurzame en CO2-neutrale stad”.

 

Week van de Circulaire Economie
De werksessie van De WaardenMakers was onderdeel van het programma in het kader van de Week van de Circulaire Economie (3 t/m 7 februari). Voorafgaand aan de werksessie, was er de Expeditie ‘Mengfabriek geeft Energie’, georganiseerd door Buro Kade.