Hoe voorkom je wateroverlast op landbouwgrond?

HAS-studente onderzoekt situatie Oud Gastel

| Hoe kun je wateroverlast op percelen van agrariërs voorkomen, zodat ze niet in hun werk worden gehinderd? Over deze vraag boog HAS-studente Karlijn Hemsing zich bij De WaardenMakers. In haar rapport ‘Klimaat adaptief bodemhydrologie’ adviseert ze de provincie onder meer om meer agrariërs in bestaande projecten te betrekken. “Het bewustzijn van de agrariërs is hoog en ze weten dat verandering nodig is.”

De provincie Noord-Brabant wil een klimaatneutrale provincie worden. Om dit te realiseren, is de Klimaatreis in het leven geroepen voor de gemeente Tholen en de gemeenten in West-Brabant, waaronder Halderberge. Deze gemeente kampt in het dorp Oud Gastel met wateroverlast en droogte in de agrarische sector. In de zomer met kortdurende, forsere buien en in de winter met langdurige buien. Het dorp heeft verschillende breuklijnen en hoogtes, waardoor wateroverlast ontstaat. De gevolgen voor de agrariërs zijn verontrustend, zoals natschade, mislukte oogst en minder opbrengst.

‘Wateroverlast en droogte vormen de grootste problemen’

Karlijn Hemsing, jonge professional bij De WaardenMakers.

Bodemsoorten
Karlijn Hemsing onderzocht hoe de bodem in Oud Gastel een oplossing kan vormen om wateroverlast te voorkomen. Om deze vraag te beantwoorden, voerde ze gesprekken met vier agrariërs en een expert van het waterschap Brabantse Delta. In het interview met de expert ging Karlijn in op de wet- en regelgeving van het waterschap. De focus in de interviews met de agrariërs lag vooral op de problemen op het perceel, de bodemsoorten, de technieken, de gewassen en hun behoeftes. “Wateroverlast en droogte vormen de grootste problemen”, vertelt Karlijn. “Wateroverlast treedt op bij lage gedeeltes van de percelen en lichtere gronden die dicht slibben. Daardoor blijft water op de bodem liggen. Door wateroverlast ontstaat natschade en gaat de oogstkwaliteit achteruit, waardoor de opbrengst daalt. Hierdoor maken sommige agrariërs een bewuste keuze om in hun bouwplan extra rustgewassen te telen op hun land, zoals tarwe en graszaad.”

Graven van greppels
Daarnaast hanteren ze extra technieken om wateroverlast te verminderen. “Vooral het graven van greppels, het frezen van sleuven, actief draineren en kilveren blijken effectief”, zegt Karlijn. De agrariërs gaven ook aan dat de communicatie met het waterschap moeizaam verloopt. “Ze willen graag meer betrokken zijn bij projecten in de omgeving en ze hebben behoefte aan meer gebiedsinformatie. Ook zou het waterschap meer vooruit kunnen denken om de problemen te voorkomen in plaats van op te lossen, maar het waterschap moet wel regels hanteren.”

‘Agrariërs willen graag meer betrokken zijn bij projecten in de omgeving’

Kansen in het gebied
Karlijn onderzocht ook de kansen in het gebied. Hiervoor maakte ze een kansenkaart gericht op de bodem. In Oud Gastel gaat het om vijf grondsoorten met verschillende structuren en eigenschappen. Vanuit de wet- en regelgeving is de Keur de belangrijkste wettenbundel waaraan agrariërs zich moeten houden. Hierin zijn de vergunningen voor de agrariërs opgenomen.
Verder beschreef Karlijn een aantal kansrijke technieken die wateroverlast op de percelen van de agrariërs kunnen voorkomen. Zoals het verbeteren van de bodemstructuur, peilgestuurde drainage en groen-blauwe klimaatlinten. “Peilgestuurde drainage zorgt voor verminderen van wateroverlast door het veranderen van het slootpeil met behulp van stuwen”, legt Karlijn uit. “De techniek groen-blauwe klimaatlinten zorgen voor extra waterberging en koolstofopslag in de bodem. Mooie bijkomstigheid is dat de biodiversiteit er door toeneemt.”