Oproep Volkskrant voor extreem ambitieuze missie

WaardenMakers gaan uitdaging ‘Missie Nederland’ aan

| Welke ambitieuze missie wilt u dat Nederland nog voor 2030 voltooit? Aan deze oproep van de Volkskrant onder de noemer ‘Missie Nederland’ hebben De WaardenMakers gehoor gegeven. Onze missie: ‘Een wildernis tot aan de voordeur’. Oftewel: de helft van het Nederlands oppervlak – zo’n twee miljoen hectare – teruggeven aan de wilde natuur. In een artikelenserie gaat de Volkskrant deze zomer uitzoeken wat ervoor nodig is om de ingezonden missies te realiseren.

Met ‘Een wildernis tot aan de voordeur’ willen De WaardenMakers een toename van biodiversiteit en een verbeterde kwaliteit van leven bereiken. Hoe? Met behulp van een integrale benadering. Jongeren staan aan kop in deze uitdaging; zij representeren de komende generaties. Als deadline stellen we het jaar 2030, waarmee we het eerste land zullen zijn dat in zo’n sneltreinvaart het evenwicht tussen mens en natuur herstelt.

Ruben ter Haar.

Betekenisvol samenwerken
Waardenmakers Koen Antonis (28) en Ruben ter Haar (22) hebben namens De WaardenMakers de inzending ingestuurd. Zij werden hierin ondersteund door Martin Bakker, Jan van der Meer en Stijn van Liefland. “De taak is aan onszelf”, zegt Ruben. “Voor onze generatie hangt veel af van wat we nu met Nederland gaan doen. Dat betekent overigens niet dat je de kennis en ervaring van de oudere generaties moet weggooien. We staan op hun schouders en geven elkaar de ruimte door ambities te steunen en betekenisvol te gaan samenwerken.”

Nederland versteent
Het uitgangspunt van ‘Een wildernis tot aan de voordeur’ is dat Nederland versteent. Steden en bedrijventerreinen breiden in- en uit. Het verkeersnetwerk wordt steeds fijnmaziger en doorsnijdt de schaarse natuur. In ruim 8 miljoen auto’s rijden we naar fabrieken en kantoren, naar restaurants en sportverenigingen en naar de steeds schaarser wordende natuurgebieden. Het grootste deel van ons landoppervlak bestaat nog altijd uit landbouwgrond. Ook daar neemt de milieudruk toe vanwege de enorme voedselproductie die er plaatsvindt.

‘Voor sommige kinderen is de natuur het kunstgras op het trapveldje’

Koen Antonis.

Consequenties
Dit alles heeft consequenties, zegt Koen. “Ons natuurlijke systeem – onze bossen, heiden, duinen, rivieren en plassen – dreigt in te storten. Het Wereld Natuur Fonds laat in het onderzoek ‘Living Planet’ uit 2020 zien dat sinds 1970 de populatiegrootte van vogels, amfibieën, zoogdieren, vissen en reptielen samen gemiddeld 68% is afgenomen. Het onderzoek is duidelijk: onze relatie met de natuur is verbroken. Voor sommige kinderen is de natuur het kunstgras op het trapveldje en de tegels op het schoolplein. Dat kunnen we de toekomst niet aandoen!”

Virussen
De instortende biodiversiteit heeft ook gevolgen voor de volksgezondheid. De kans dat virussen overspringen van dier op mens (zoönosen, zoals COVID-19) wordt groter naarmate er meer soorten uit een gebied verdwijnen. En de risico’s zijn al groot, aangezien we door de manier waarop we met dieren omgaan (intensief, dicht op elkaar) kans lopen dat besmettelijke ziektes overspringen naar de mens. Koen: “We leven in een illusie dat we zonder de natuur kunnen. Maar wij zijn afhankelijk van het natuurlijke systeem.”

Verbroken relatie herstellen
De centrale vragen van ‘Een wildernis tot aan de voordeur’ zijn: Wat gaan we doen om de verbroken relatie met de natuur te herstellen? En hoe? En wie gaat het doen? Voor een antwoord op de eerste vraag lenen De WaardenMakers het pleidooi van ecoloog Eward O. Wilson en zijn boek De halve aarde. Wilson pleit ervoor om de helft van de aarde als wildernis met rust te laten om zo de biodiversiteit weer op peil te brengen. In Nederland kiezen wij voor het combineren van natuur en de stedelijke gebieden. Er is ruimte genoeg voor natuur en wildernis, maar dat vraagt wel om een andere inrichting van onze steden. De auto’s uit de straat en bomen ervoor terug, de stenen uit de straat om ruimte te maken voor bijenlinten, het grind van het dak om plaats te maken voor een kruidentuin, gevels kunnen een paradijs worden voor vogels en vleermuizen. Zo kan de wildernis letterlijk bij de voordeur beginnen, voor iedereen. Of je nu op de 16e verdieping woont, in een jaren 70-wijk, of in de binnenstad.

Gevels kunnen een paradijs worden voor vogels en vleermuizen

Veranderingen
Dit plan vraagt volgens Koen en Ruben om veranderingen op veel vlakken. “Dat groen komt vanzelf en kunnen we makkelijk een handje helpen. Maar we zullen ook anders om moeten gaan met onze mobiliteit, met de afvalinzameling, met onze riolering en bijvoorbeeld met de hulpdiensten”, aldus Ruben.
“Het vraagt ook om organisatorische vernieuwing”, vult Koen aan. “Want die natuur groeit wel door, maar wij moeten het onderhouden. Wij bepalen welke ruimte de wildernis krijgt, wat het mag kosten en wat het gaat opleveren. En dat is niet zo gezegd, zo gedaan.”

Afbeelding is gebaseerd op illustratie van Ahlefeldt, F. (2015) Tree-city.