Thema(’s): .

Dongecentrale wacht op nieuwe bestemming

| De Dongecentrale in Geertruidenberg, gebouwd in 1919, was de eerste provinciale elektriciteitscentrale van Brabant. En daarmee een historische ommekeer in het industriële landschap. Inmiddels is de centrale met haar kantoorgebouw, filterhuis en dienstwoningen buiten gebruik en wacht het monumentale pand op een nieuwe bestemming. Vanuit De WaardenMakers rekenden studenten het financiële en maatschappelijke rendement van 4 concepten uit: een groene energiecentrale, een museum, een restaurant en vrije tijdsbesteding.

In 2012 namen de provincie Noord-Brabant en BOEi de Dongecentrale voor een symbolisch bedrag over. Samen willen zij de oude energiecentrale behouden door er een nieuwe bestemming voor te vinden die aansluit bij de oorspronkelijke functie van het gebouw.

Geschiedenis
De elektriciteitscentrale uit 1919 bestaat uit de voormalige centrale, het filtergebouw, een kantoorcomplex en 7 bedrijfswoningen. De centrale en het filtergebouw zijn rijksmonument, het kantoorgebouw is gemeentelijk monument. 
Het terrein meet 1,6 hectare, het vloeroppervlak van alle gebouwen samen is 7.500 m2. Het complex ligt langs de rivier de Donge, vandaar de naam. De Dongecentrale heeft cultuurhistorische waarde, omdat het gebouw een bijzondere uitdrukking is van de sociaaleconomische ontwikkelingen begin 20ste eeuw. Daarnaast is het architectuurhistorisch van belang vanwege de functionalistische bouwstijl en gaafheid van de verschillende gebouwen.

2e industriële revolutie
De Dongecentrale speelde een belangrijke rol bij het toegankelijk maken van energie voor de hele provincie. Met een groot net aan hoogspanningsleidingen werden grote Brabantse bedrijven voorzien van elektriciteit. Dit zorgde voor een 2e industriële revolutie aan het begin van de 20ste eeuw.

Nieuwe bestemming
De provincie en BOEi willen de gebouwen van de Dongecentrale behouden door herbestemming. In het najaar van 2015 is gestart met de restauratie van het filtergebouw. Inmiddels is ook een deel van de centrale gerestaureerd. Beide locaties zijn geschikt gemaakt voor tijdelijk gebruik, zoals exposities, evenementen en bijeenkomsten. Ondertussen werken de provincie en BOEi aan plannen voor het gebruik van de centrale op lange termijn. Het streven is om met de herontwikkeling van de Dongecentrale weer aan te sluiten bij de oorspronkelijke functie van het gebouw. Het kantoorgebouw krijgt weer de functie van kantoor. Voor de woningen stelt een groep studenten een haalbaar transformatieplan op.

Energie opwekken
Het behoud van de centrale voor de lange termijn is alleen mogelijk als er een definitieve herbestemming gerealiseerd wordt. “Een nieuwe functie die aansluit bij de oorspronkelijke functie lijkt het meest voor de hand liggend”, aldus Joost de Bruijn, procesmanager Erfgoed vanuit de provincie. “Dat heeft te maken met het huidige bestemmingsplan en de ligging op een bedrijventerrein met zware bedrijvigheid (categorie 5, red.). Energie opwekken, maar dan wel in de 21e eeuw. Hiervoor kunnen allerlei reststromen uit ‘moeder natuur’ worden ingezet.”